Tác giả – tác phẩm: Nam quốc sơn hà – Ngữ văn lớp 8 Kết nối tri thức
Tác giả – tác phẩm: Nam quốc sơn hà – Ngữ văn lớp 8 Kết nối tri thức
I. Tác giả văn bản Nam quốc sơn hà
– Bài thơ hiện chưa rõ tác giả.
– Nhiều tài liệu cho là của Lý Thường Kiệt. Có những ghi chép khác nhau về sự xuất hiện của bài thơ.
– Theo sách Lĩnh nam chích quái, bài thơ được một vụ thần ngâm đọc khiến cho quân Tống hoảng sợ, giúp vua Lê Đại Hành đánh bại quân xâm lược năm 981.
– Theo sách Đại Việt sử kí toàn thư, khi Lý Thường Kiệt chặn đánh quân Tống bên sông Như Nguyệt năm 1076, bài thơ đã vang lên trong đền thờ thần sông là Trương tướng quân. Sau đó quân Tống thảm bại đúng như lời trong bài thơ.
II. Tìm hiểu tác phẩm Nam quốc sơn hà
1. Thể loại
Nam quốc sơn hà thuộc thể loại thơ thất ngôn tứ tuyệt đường luật.
2. Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác
Tương truyền trong giai đoạn sục sôi chiến đấu cùng giặc ngoại xâm, Lý Thường Kiệt đã sáng tác nên bài thơ này. Vào đêm khuya thanh vắng, ông đã ở trong đền thờ và cất giọng đọc bài thơ. Giọng hào hùng, hào khí chói lóa khiến quân giặc hoảng loạn. Về sau như lời bài thơ, quân và dân ta đã chiến thắng quân giặc.
3. Phương thức biểu đạt
Văn bản Nam quốc sơn hà có phương thức biểu đạt là biểu cảm
4. Bố cục văn bản Nam quốc sơn hà
Bố Cục Bài Thơ Nam Quốc Sơn Hà được chia làm 2 phần như sau:
– Phần 1 (Hai câu đầu): Khẳng định chủ quyền lãnh thổ đã được phân định rõ ràng.
– Phần 2 (Hai câu cuối): Khẳng định sự quyết tâm chống lại kẻ thù.
5. Giá trị nội dung
Văn bản thể hiện niềm tin vào sức mạnh của chính nghĩa và được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên, khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của đất nước và nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền trước mọi kẻ thù xâm lược. Tuy nhiên, qua từng câu chữ, ta vẫn bắt gặp những dòng cảm xúc và tâm trạng của tác giả, đó là niềm tự hào, tự tin và nỗi tức giận.
6. Giá trị nghệ thuật
– Thể thơ ngắn gọn, súc tích.
– Hình thức văn nghị luận với lập luận chặt chẽ
– Lựa chọn ngôn ngữ, giọng hùng hồn, đanh thép, dõng dạc.
III. Tìm hiểu chi tiết tác phẩm Nam quốc sơn hà
1. Hai câu đầu
– Giọng thơ: Hùng hồn, rắn chắc, trang trọng và đầy tự hào
* Câu 1: Nam quốc nước Nam à Vùng sông núi phía Nam là một nước chứ không phải một quận huyện của Trung Hoa à Khẳng định ý thức độc lập chủ quyền của một dân tộc.
– Đế: chữ quan trọng nhất à Chứng tỏ nước Nam là có vua, có chủ, có quốc chủ. Đế còn có nghĩa đại diện cho nhân dân. Nam đế là vua đại diện cho nhân dân nước Nam.
– Nam đế cư: Nơi ở của vua nước Nam, xử lí mọi công việc của nước Nam là vua nước Nam. Nơi thuộc chủ quyền của người Việt vì vua gắn với nước.
=> Ý thức độc lập, tự cường; bình đẳng, ngang hàng với các hoàng đế Trung Hoa.
* Câu 2:
– Âm điệu: Hùng hồn, rắn rỏi diễn tả sự vững vàng của tư tưởng và niềm tin sắt đá vào chân lí.
– Khẳng định ranh giới nước Nam đã được phân định rõ ràng hợp với đạo trời – đất, thuận với lòng người. Tạo hoá đã định sẵn nước Việt Nam của người Việt Nam.
=> Khẳng định nước Nam là một nước có độc lập, có chủ quyền, có lãnh thổ riêng. Đó là một sự thật hiển nhiên, không thể thay đổi.
2. Hai câu cuối
– Giọng điệu: Vừa thách thức vừa quả quyết
* Câu 3:
– Là câu hỏi, hướng về bọn giặc ngông cuồng.
– Là lời cảnh báo về hành động xâm lược liều lĩnh, phi nghĩa, vô đạo lý của phong kiến phương Bắc.
* Câu 4: Lời cảnh báo hậu quả thê thảm đối với bọn xâm lăng nếu như cố tình xâm phạm đến nước Nam và khẳng định sức mạnh vô địch của quân và dân ta.
à Hai câu cuối là lời cảnh báo đanh thép, kiên quyết thể hiện ý chí quyết chiến, quyết thắng để giữ vừng nền độc lập, tự do của Tổ quốc
– Khẳng định vững chắc chủ quyền độc lập và bình đẳng của dân tộc ta
-Khẳng định quyết tâm sắt đá: sẽ đập tan mọi âm mưu, hành động liều lĩnh của bất kì kẻ xâm lược ngông cuồng nào, cho dù chúng tàn bạo, nham hiểm và mạnh đến đâu.